Контаминацијата на храната со мувла и микотоксини е значаен проблем за безбедноста на храната и јавното здравје, особено во услови на неправилно складирање, висока влажност и несоодветна контрола на температурата. Мувлата е микроскопска габа која може да расте на различни земјоделски производи, вклучувајќи пченка, житарки, кикирики, јаткасти плодови, зачини и некои сушени овошја. Под одредени услови, одредени видови габи произведуваат микотоксини, токсични секундарни метаболити кои можат да предизвикаат сериозни здравствени последици кај луѓето и животните. Меѓу најважните микотоксини се афлатоксините, кои се произведуваат главно од габите Aspergillus flavus и Aspergillus parasiticus. Нивното производство зависи од неколку фактори, особено температурата, достапноста на вода, влажноста на храната, составот на подлогата и условите за складирање. Високата влажност и топлите услови можат да го поттикнат растот на овие габи и производството на афлатоксини, додека директното изложување на сончева светлина само по себе не е причина за нивното производство, но ризикот зависи од специфичните услови на температура и влажност. Доколку земјоделските производи не се сушат доволно по бербата или се складираат во влажни и слабо проветрени простории, се зголемува можноста за развој на мувла и контаминација со микотоксини. Афлатоксините се особено важни поради нивната токсичност и канцероген потенцијал. Афлатоксинот Б1 се смета за еден од најмоќните природни канцерогени и е класифициран како канцероген за луѓето од страна на Меѓународната агенција за истражување на ракот. По внесувањето, афлатоксинот Б1 се апсорбира во дигестивниот систем и се метаболизира главно во црниот дроб, каде што ензимските системи можат да го претворат во реактивни метаболити способни да се врзат за ДНК и да предизвикаат генетско оштетување. Овие промени можат да придонесат за развој на хепатоцелуларен карцином, особено при долготрајна изложеност. Ризикот е уште поголем кај луѓе со хронична инфекција со вирусот на хепатитис Б, бидејќи комбинираните ефекти на вирусната инфекција и афлатоксините значително го зголемуваат ризикот од рак на црниот дроб. Изложеноста на високи нивоа на афлатоксини во краток временски период може да предизвика акутна афлатоксикоза, која се карактеризира со оштетување на црниот дроб, гадење, повраќање, болки во стомакот, жолтица и, во тешки случаи, акутна црнодробна инсуфициенција и смрт. Долготрајната изложеност на пониски концентрации може да не предизвика веднаш забележливи симптоми, но претставува сериозен ризик по здравјето поради кумулативните канцерогени ефекти. Децата и возрасните со несоодветен нутритивен статус може да бидат особено ранливи, бидејќи изложеноста се јавува во контекст на различен раст, развој и физиолошка отпорност. Афлатоксините може да се најдат во разни прехранбени производи, особено во пченка, кикирики, ф’стаци, бадеми и други јаткасти плодови, како и во некои зачини и сушени производи, во зависност од земјоделските услови и условите за складирање. Тие исто така можат да влезат во синџирот на производство на храна за животни: афлатоксинот Б1 што го внесуваат млечните животни може делумно да се метаболизира во афлатоксин М1, кој може да се појави во млекото и млечните производи. Затоа, контролата на контаминацијата треба да ги опфати и растителните суровини и храната за животни, како и соодветно следење на производите во синџирот на исхрана. Еден од најважните проблеми е што присуството на афлатоксини не може сигурно да се утврди само со гледање, мирисање или вкусување на храната. Видливата мувла може да укажува на расипување, но афлатоксините може да бидат присутни дури и кога контаминацијата не е видлива. Покрај тоа, отстранувањето на видливата мувла не гарантира дека остатокот од производот е безбеден, бидејќи габичните структури и токсините можат да се шират надвор од видливото место на раст. Афлатоксините се релативно отпорни на нормални температури за готвење, па затоа варењето, печењето или пржењето не обезбедуваат целосно уништување на овие соединенија. Затоа, најважната стратегија е да се спречи контаминација за време на земјоделското производство и за време на фазите на сушење, транспорт и складирање. Земјоделските производи треба правилно да се сушат пред складирање, да се складираат во чисти, суви и добро проветрени простори и да се заштитат од навлегување на вода, кондензација и штетници. Потребно е редовно да се проверуваат условите во складирањето, да се спречи акумулација на влага и да се отстранат оштетените или видливо мувлосаните производи. Дома, храната треба да се чува според препораките за специфичниот производ, во добро затворени садови и на суво и ладно место. Јаткастите плодови, житарките и другата сува храна не треба да се консумираат ако се влажни, мувлосани, имаат необични бои или покажуваат знаци на расипување. Сепак, нормалниот изглед не ја исклучува можноста за присуство на микотоксини, а индустриското и регулаторното лабораториско тестирање игра клучна улога во обезбедувањето безбедност. Современите системи за контрола на храната користат репрезентативни методи на земање примероци и лабораториски методи за откривање и мерење на афлатоксини, а регулаторните органи поставуваат максимални дозволени концентрации за различни категории на производи. Ефикасната контрола бара координација помеѓу земјоделците, производителите, магацинските работници, лабораториите и надлежните институции. Како заклучок, афлатоксините претставуваат сериозна хемиска опасност во храната поради нивната токсичност, отпорност на конвенционална термичка обработка и докажан канцероген потенцијал. Високата влажност и неправилното складирање можат да создадат услови за раст на габи што произведуваат афлатоксини, но отсуството на видлива мувла не гарантира дека храната е безбедна. Правилното сушење, контролата на влажноста, безбедното складирање, лабораторискиот мониторинг и избегнувањето на сомнителни или видливо мувлосани производи се основни мерки за намалување на изложеноста и заштита на јавното здравје.
#ПомогнетеСиНаСебе
#NdihmoniVetenTuaj

НЕУРОСОНИК – Здравје и спокојство од природата
NEUROSONIK – Shëndet dhe qetësi nga natyra














