Стресот е важен фактор кој директно и индиректно влијае на патогенезата, егзацербацијата и хроничноста на бројни дерматолошки заболувања. Нервниот, имунолошкиот и ендокриниот систем се тесно поврзани со кожата преку оската позната како „кожа-мозок“, која функционира двонасочно и овозможува интеракција помеѓу психолошките фактори и дерматолошките манифестации. Хроничниот стрес ја активира оската хипоталамо-хипофиза-надбубрежна (HPA), што резултира со зголемено лачење на кортизол, адреналин и други хормони на стрес. Овие молекули имаат системско и локално влијание врз кожата со менување на имунолошката регулација, нарушување на функцијата на бариерата и промовирање на воспалителни процеси.
Кај псоријазата, стресот предизвикува прекумерно активирање на имунолошкиот систем, што го зголемува производството на проинфламаторни цитокини, како што се интерлеукин-17, интерлеукин-23 и TNF-α. Овие медијатори ја стимулираат пролиферацијата на кератиноцитите и го влошуваат инфламаторниот одговор, што резултира со формирање на хиперкератотични плаки кои се карактеристични за оваа болест. Кај атопичен дерматитис (егзема), стресот ја нарушува функцијата на бариерата на кожата со намалување на производството на клучни липиди како што се керамидите, што ја зголемува трансепидермалната загуба на вода. Оваа промена доведува до зголемена чувствителност на кожата на алергени и надразнувачи, што дополнително ја влошува состојбата преку циклус на чешање и гребење. Во случај на акни, стресот го стимулира лачењето на себум преку зголемување на активноста на андрогените хормони и невротрансмитери како супстанцијата P. Ова прекумерно производство на себум, заедно со нарушување на микробиомот на кожата, создава идеални услови за размножување на бактериите што доведуваат до воспалителни акни – Cutibacterium acnes. Од друга страна, уртикаријата често е предизвикана од акутен или хроничен стрес, кој преку активирање на мастоцитите доведува до ослободување на хистамин, што резултира со појава на интензивно чешање, црвенило и еритема.
Еден од најзначајните механизми преку кои стресот влијае на кожата е неговото влијание врз микроваскуларниот систем. Намалениот проток на крв во кожата како резултат на хроничен стрес ја нарушува оксигенацијата и исхраната на ткивата, што ја забавува регенерацијата на кожата и го намалува нејзиниот капацитет за зараснување на раните. Понатаму, зголеменото ниво на кортизол го намалува производството на колаген и други структурни протеини, што може да резултира со предвремено стареење на кожата и појава на брчки. Состојбите како што се Кронова болест и улцеративен колитис, кои често се придружени со кожни манифестации како што се еритема нодозум или пиодерма гангренозум, исто така се влошуваат со стрес. Ова дополнително го отежнува управувањето со ваквите системски заболувања и нивните дерматолошки манифестации.
Навремената превенција може значително да го намали нивото на стрес, а со тоа и интензитетот на симптомите на кожата. Понатаму, комбинирањето на локална и системска терапија со стратегии за намалување на стресот може да доведе до подобри резултати кај пациенти со хронични дерматолошки состојби.
Компликации на стрес кај дерматолошки заболувања:
1. Влошување на симптомите на псоријаза – Стресот ја активира оската хипоталамо-хипофиза-надбубрежна (HPA) и предизвикува зголемено лачење на кортизол, што го стимулира производството на проинфламаторни цитокини (IL-17, IL-23, TNF-α). Ова доведува до зголемена пролиферација на кератиноцити и појава на воспалителни плаки.
2. Нарушување на бариерата на кожата кај атопичен дерматитис – Хроничниот стрес го намалува производството на липиди како керамидоиди, што ја зголемува пропустливоста на кожата. Ова води до трансепидермална загуба на вода, зголемена чувствителност на кожата и влошување на егземата.
3. Избувнување на акни – Стресот го зголемува лачењето на себум преку активирање на андрогените хормони и невротрансмитери (супстанција P). Ова создава поволна средина за Cutibacterium acnes, што резултира со воспаление и појава на нови акни.
4. Акутна и хронична уртикарија – Кај луѓето со уртикарија, стресот предизвикува активирање на мастоцитите и ослободување на хистамин, што резултира со појава на црвенило, еритем и интензивно чешање.
5. Бавно зараснување на раните – Хроничниот стрес ја намалува циркулацијата на крвта во кожата и производството на колаген, што го забавува процесот на регенерација на ткивото. Ова води до подолго време на заздравување на раните.
6. Поврзано влошување на воспалителните состојби – Кај пациенти со инфламаторни заболувања како што е Кронова болест или улцеративен колитис, стресот може да ги влоши кожните компликации, како што се еритема нодозум и пиодерма гангренозум.
7. Предвремено стареење на кожата – Прекумерното производство на кортизол доведува до намалување на колагенот и еластичните влакна, што резултира со појава на брчки, опуштена кожа и други знаци на предвремено стареење.
8. Зголемена чувствителност на кожата – Нарушувањето на бариерната функција на кожата ја прави поранлива на инфекции, иритации и алергиски реакции, што дополнително ги комплицира дерматолошките заболувања.
9. Хронична еритема и розацеа – Кај розацеа, стресот може да предизвика вазодилатација, што резултира со појава на перзистентна еритема и нови воспалителни лезии.
10. Развој на психодерматолошки нарушувања – Долготрајниот стрес може да доведе до состојби како дерматиломанија (компулсивно гребење или чешање на кожата), што дополнително ја оштетува кожата и предизвикува секундарни инфекции.
11. Епидемии на себореичен дерматитис – Стресот го стимулира производството на себум и го нарушува имунолошкиот баланс, што доведува до влошување на воспалителните процеси поврзани со габата Malassezia, одговорна за себореичниот дерматитис. Симптомите, како што се лупење, црвенило и чешање, стануваат поизразени.
12. Хиперпигментација и постинфламаторна пигментација – При хроничен стрес, производството на меланин се зголемува како одговор на воспалителните процеси. Ова доведува до појава на темни дамки на местата на воспаление, особено во услови како акни и егзема.
13. Алопеција ареата и телоген ефлувиум – Стресот предизвикува дисрегулација на имунолошкиот систем, кој ги напаѓа фоликулите на косата, што доведува до алопеција ареата. Во телоген ефлувиум, стресот предизвикува предвремено губење на косата или значително губење на густината на косата.
14. Егзацербација на периорален дерматитис – Кај периоралниот дерматитис, стресот може да ја наруши хомеостазата на кожата и да ја зголеми реакцијата на кожата на надворешни фактори, како што се козметичките производи и хормоналните промени, што доведува до појава на воспалителни папули и пустули околу устата.
15. Контактни алергиски реакции – Под влијание на стрес кожата станува чувствителна на надворешни алергени, како никел, парфеми или хемикалии, што доведува до честа појава на контактен дерматитис со еритем, оток и црвенило.
16. Психогено чешање – Стресот често предизвикува чешање без очигледна причина. Ова доведува до прекумерно гребење, што резултира со оштетување на кожата, формирање на лезии и зголемен ризик од секундарни инфекции.
17. Влошување на симптомите кај витилиго – кај витилиго стресот може да го активира автоимуниот процес, што доведува до забрзано губење на меланоцитите. Ова резултира со зголемување на депигментираните области на кожата.
18. Појава на хронични рани кај пациенти со дијабетес – Стресот ја нарушува микроциркулацијата и го зголемува нивото на шеќер во крвта, што доведува до одложено заздравување на кожните лезии и појава на хронични чирови.
19. Активирање на автоимуни дерматолошки заболувања – Болестите како лупус и дерматомиозитис значително се влошуваат од стресот. Ги активира автоимуните клетки, што доведува до воспаление, еритема и други системски компликации.
20. Формирање келоидни лузни – Кај некои пациенти стресот предизвикува прекумерно производство на колаген за време на заздравувањето на раните, што доведува до формирање на келоиди – тврди, подигнати лузни кои можат да бидат болни и естетски непријатни.
21. Појава на инфекции со херпес симплекс – Стресот ги потиснува имунолошките одбранбени механизми, што го активира латентниот вирус на херпес симплекс. Ова резултира со појава на болни плускавци околу устата или гениталиите.
22. Појава на атрофични стрии – Хроничниот стрес предизвикува деградација на еластичните влакна во кожата, што доведува до формирање на атрофични стрии (линеарни лезии) на места каде што кожата е под постојан стрес.
#ПомогнетеСиНаСебе
#NdihmoniVetenTuaj

НЕУРОСОНИК – Здравје и спокојство од природата
NEUROSONIK – Shëndet dhe qetësi nga natyra














