Респираторниот систем не е важен само за размена на гасови и оксигенација на телото, туку е и еден од главните регулатори на киселинско-базната рамнотежа на крвта. Оваа рамнотежа е неопходна за нормално функционирање на клетките, ензимите и органите, бидејќи дури и малите отстапувања во pH вредноста можат да имаат сериозни последици за метаболичките процеси. Нормалната pH вредност на артериската крв варира во многу тесен опсег – од 7,35 до 7,45, а телото има неколку механизми за нејзино одржување, од кои респираторниот систем е еден од најбрзите и најфлексибилните. Главниот начин на кој респираторниот систем ја регулира pH вредноста е преку елиминација на јаглерод диоксид (CO₂) од телото. Јаглерод диоксидот е нуспроизвод на клеточниот метаболизам и се транспортира во телото во форма на растворен гас, како бикарбонатен јон (HCO₃⁻), или во хемиска форма врзана за хемоглобин. Кога CO₂ се раствора во водната средина на крвта, тој реагира со вода (H₂O) и формира јаглеродна киселина (H₂CO₃), која потоа дисоцира на водородни јони (H⁺) и бикарбонат (HCO₃⁻). Зголемувањето на CO₂ во крвта доведува до зголемување на концентрацијата на водородни јони, што резултира со намалување на pH вредноста, со што се создава ацидоза. Од друга страна, намалувањето на CO₂ доведува до намалување на концентрацијата на водородни јони и зголемување на pH вредноста, со што се создава алкалоза. Благодарение на хеморецепторите лоцирани во каротидните тела и medula oblongata, телото постојано ја следи концентрацијата на CO₂, pH вредноста и кислородот во крвта. Кога се детектира зголемување на CO₂ или намалување на pH вредноста (ацидоза), дишењето се забрзува и продлабочува, што ја зголемува елиминацијата на CO₂ преку белите дробови. Овој механизам се нарекува респираторна компензација. Кога pH вредноста се зголемува (алкалоза), дишењето се забавува, задржувајќи повеќе CO₂ во телото, што помага да се нормализира киселинско-базната рамнотежа. Респираторниот систем работи во тесна координација со бубрежниот систем, кој е одговорен за долгорочна регулација на pH вредноста преку елиминација или задржување на бикарбонатни и водородни јони. Додека бубрезите реагираат побавно – од часови до денови – респираторниот одговор на нарушувањата на pH вредноста е брз, што се јавува во рок од неколку минути. Поради оваа причина, белите дробови се сметаат за прва линија на одбрана кај акутни киселинско-базни нарушувања.
Во случаи на нарушена респираторна функција, како што се хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ), хиповентилација, апнеја или респираторна инсуфициенција, способноста за елиминирање на CO₂ е нарушена. Ова доведува до натрупување на јаглерод диоксид во телото и развој на респираторна ацидоза – состојба што може да биде опасна по живот ако не се лекува правилно. Спротивно на тоа, хипервентилацијата, која се јавува при анксиозност, болка или одредени невролошки состојби, доведува до прекумерна елиминација на CO₂ и развој на респираторна алкалоза, што може да предизвика и симптоми како што се вртоглавица, тетанија, конвулзии или губење на свеста.
#ПомогнетеСиНаСебе
#NdihmoniVetenTuaj

НЕУРОСОНИК – Здравје и спокојство од природата
NEUROSONIK – Shëndet dhe qetësi nga natyra














