Frymëmarrja është një proces jetësor që ndodh vazhdimisht dhe shpesh pa vetëdijen tonë të plotë. Megjithatë, pas këtij veprimi në dukje të thjeshtë që bëjmë çdo sekondë – thithja dhe nxjerrja e ajrit – qëndron një sistem rregullator i sofistikuar dhe i saktë, i cili drejtohet nga receptorë të specializuar të quajtur kimoreceptorë. Këta receptorë janë përgjegjës për monitorimin e niveleve të dioksidit të karbonit (CO₂), pH-it dhe oksigjenit në gjak, duke informuar qendrat e frymëmarrjes në tru kur të shpejtojnë ose ngadalësojnë frymëmarrjen. Kimioreceptorët ndahen në dy lloje kryesore: qendrorë dhe periferikë. Kimioreceptorët qendrorë, të vendosur në trurin e mesëm (medulla oblongata), janë jashtëzakonisht të ndjeshëm ndaj ndryshimeve në pH të lëngut cerebrospinal. Meqenëse CO₂ kalon lehtësisht barrierën gjak-tru, rritja e tij në gjak shkakton një rritje të përqendrimit të joneve H⁺ në këtë lëng, i cili aktivizon këta receptorë për të sinjalizuar nevojën për frymëmarrje më të thellë dhe më të shpejtë. Kjo është një mënyrë e drejtpërdrejtë për të shmangur acidifikimin e brendshëm të trupit dhe për të ruajtur një pH të qëndrueshëm. Kemoreceptorët periferikë, të vendosur në karotide dhe harkun e aortës, janë të ndjeshëm ndaj niveleve të oksigjenit, por edhe ndaj pH-it dhe CO₂. Në situata kur oksigjeni bie nën një nivel kritik, këta receptorë stimulojnë sistemin e frymëmarrjes për të rritur marrjen e ajrit dhe kështu për të përmirësuar furnizimin me oksigjen të indeve. Një nga karakteristikat më të rëndësishme të këtij sistemi është se kontrolli i frymëmarrjes bazohet më shumë në CO₂ sesa në oksigjen, pasi dioksidi i karbonit është më i aftë të ndikojë në ekuilibrin acid-bazë të trupit. Kur CO₂ grumbullohet, ai kombinohet me ujin në gjak për të formuar acid karbonik (H₂CO₃), i cili më pas lirohet në jone hidrogjeni (H⁺), duke ulur pH-in e gjakut – një gjendje e quajtur acidozë respiratore. Kjo ndjeshmëri e lartë ndaj CO₂ siguron që çdo ndryshim i vogël të shkaktojë një përgjigje të menjëhershme, siç është një rritje e shkallës së frymëmarrjes për të eliminuar gazrat e tepërt.
Në rastet kur CO₂ zvogëlohet pa nevojë – për shembull gjatë hiperventilimit të shkaktuar nga ankthi ose frika – trupi humbet më shumë CO₂ sesa duhet, duke çuar në alkalozë respiratore. Në këtë rast, kemoreceptorët përgjigjen duke ngadalësuar frymëmarrjen për të ruajtur përqendrimet normale të CO₂ dhe për të stabilizuar pH-in. Përveç situatave të përditshme, ky mekanizëm rregullator është i nevojshëm edhe në kontekstet mjekësore. Tek pacientët me sëmundje kronike të frymëmarrjes, siç është COPD, përgjigja e kemoreceptorëve mund të ndryshohet në mënyrë që trupi të përgjigjet më shumë ndaj niveleve të ulëta të oksigjenit sesa ndaj niveleve të larta të CO₂. Kjo është një arsye pse terapia me oksigjen duhet të përdoret me kujdes tek këta pacientë – sepse sistemi i tyre rregullator mund të jetë i ndjeshëm ndaj rritjes së shpejtë të oksigjenit.
Pa këtë sistem kompleks dhe të rafinuar, trupi nuk do të ishte në gjendje të ruante stabilitetin e brendshëm përmes frymëmarrjes, një funksion që duket i zakonshëm, por është thellësisht jetësor.
#ПомогнетеСиНаСебе
#NdihmoniVetenTuaj

НЕУРОСОНИК – Здравје и спокојство од природата
NEUROSONIK – Shëndet dhe qetësi nga natyra














